Kalitenin yönetiminden ziyade öncelikle kalitenin sürecinden yani gelişiminden ve kapsamından bahsettikten sonra toplam kalite yönetimine icabet etmek isterim. Anlatacaklarımı maddeler halinde ifade edecek olursam:

1)Kalite kavramının Doğuşu ve İçeriği

Var oluş serüveni mutlak anlamda iyi ve güzel olanla başlayan insan tümünün çabaları, yaratılışı gereği her zaman iyi olanı arama yolunda yoğunlaşmıştır.

En kadim ve kutsal kaynakların bize ulaştırdığı bilgiye göre temelde iyi olarak yaratılan insan kendine verilen seçme yetkisi vasıtasıyla kendi iyisini meydana getirme yolunda bir koşuşturmacanın içerisindedir. Hep daha güzele doğru seyreden bu beşeri gelişim bu uygarlık tekamülü ve bu çalkantılı akıntı içinde, insanın sahip olduğu kavrama ve iyiyi kötüden ayırabilme yetisi ona bildiklerini uygulama, onlarla yaşayabilme ve uygulayabilmenin getirisi olarak kendisi için bilinmezlerin anahtarı olmuştur.

Bulunduğumuz uygarlık seviyesi, daha önce yaşamış, uygarlık seviyelerinden muhakkak ki ileri notadadır. Ama bundan sonra değişen dünya parametreleri gereği ilkel bir hal alacaktır.

Bu durumda zamanı iyi koşullamak ve değişen dünya koşullarında insanlık için gerekli maksimum faydayı elde edebilmek için mevcudu en verimli bir şekilde kullanılmalıdır. Yani kaliteli bir hayatı kaliteli yaşamak insan olmanın bizden isteğidir.

Kalite zevkimizi,beğenimizi ve tercihimizi belirtmek için günlük yaşantımızda sıkça kullandığımız bir ifadedir .Günlük hayatta çok tekrar edilen şu sözlere bir bakalım.''.....ım çok kaliteli'', ''....alırken önce kalitesine bakarım'' gibi ibareler günlük hayatımızda kullandığımız kalite anlayışımı ifade eder.

Demek ki kalite şu veya bu şekillerde ifade edilip kullanılıyor halk arasında kimine göre bu malın fiyatının yüksekliğini bir başka kişi ise kalite lafından ürünün dayanıklılığına dikkat çekmektedir.

Daha çok kalite teknik olarak ''amaca uygunluk'' derecesiyle ifade edilebilmektedir. Tabi bu kadar dar bir kapsam da değil tabi ki.

2)Kalite Kavramının Gelişimi

Kalite ile ilgili kayıtlar milattan öncesine kadar uzanır .Bu dönemlerde bile bazı ülkelerde konulan standartlara uygun üretim yapılması için yaptırımlar uygulanmıştır. Eski mısırlıların piramitleri,gerek ve Romanlıların antik eserleri kalite anlayışının tarihi kökenleri hakkında bize ışık tutarlar.

İstediğimiz anlamda kalite hareketinin gelişimi 1900'lü yılların başlarına kadar gitmektedir. İlk uygarlıklarla başlayıp, endüstri devrimine kadar geçen süre boyunca ve 19.yy'ın sonlarına kadar kalite, herhangi bir ürünü kendi tasarımına veya müşterisinin tasarımına göre üreten ustanın sorumluluğunda idi.20.yy�da bu yetki üretimin farklılaşmasında ve iş hacminin genişlemeye başlamasında ustabaşının denetimine geçmiştir. Muhakkak ki bu periyot büyük çapta modern fabrika kavramının doğuşu ve gelişimiyle paralellik göstermektedir.

Bütün bunlardan sonra gelişen teknoloji ve bilgi sistemleri 1.Dünya savaşında su yüzeyinde kendini göstermeye başlamış ve gelişen karmaşık imalat sistemleri ustabaşlarının da tabi oldukları bir bilgi ve rapor sunma merciinin varlığını gündeme getirdi. Geliştirilen bir Amerikan sisteminde Eli Whitney'in değişebilir parçalar yöntemiyle kitle üretiminde Amerikan sistemiyle üretim sisteminde son derece mükemmel değişikliklere yol açtı. Bu farklı yöntem ise hareket eden bir montaj bandının üretim sürecine uygulanması ve karmaşık olan üretim prosedürünün ucuz ve niteliksiz işgücü ile gerçekleştirilebilecek basit ve küçük işlemlere bölünmesi olarak ifade edilebilir.

2.Dünya savaşı yılları ise toplam kalitenin gelişmesine katkıda bulunmuştur. Genellikle 2.Dünya harbinde ortaya çıkan ana temalar davranış bilimlerinin, örgüt kurma ve geliştirme tedarikçilerin, bilgi işlem teknolojilerinin temel taşları 2.Dünya harbi yıllarında meydana gelmiştir. Nedeni tarih içinde böyle çalkantılı dönemlerin üretken süreçler ve insanlar ortaya koyabilmesidir. Çok güzel bir sözle 2.Dünya harbi yıllarında noktayı koymak isterim. Ralph Waldo Emersonun dediği bu söz �Felaket zamanların değeri vardır. Depremden sonraki sabah jeoloji öğrenirsiniz her halde çoğu şeyi anlatsa gerektir.

1945'li yıllarda kalite anlayışı biraz daha gelişerek artık teknik bilgi boyutu kazanmaya başladı. Artık kalite kontrol istatistiki kalite kontrol altında incelenip uygulanmaya başlayacaktı.

1950'lerde ise toplam kalite kontrol kavramıyla, kalite tüm birimlerin ortak çabası haline dönüşmüş, üretim sonrasında hata tespiti yerine, üretim esnasında süreç kontrolü aracılığıyla hatasız yapma, üretimde sıfır hata, önem kazanmaya başladı. Bu yaklaşım kalite kavramının neye baktığını yani yeni asıl hedefinin ne olduğuna aksettirmekteydi.

1960'lı yıllarda kamunun tükettiği ürünlerin kalitesini belirleyen düzenlemelerde artışın gözlendiği kalite güvencesi kavramı geliştirilmeyi başlandı.

1980'leren sonra ise kalite üretim biriminden çıkarak yönetim hiyerarşisine doğru bir hareket göstermiş ve stratejik kalite yönetimi, kalite kavramına farklı boyutlar kazandırmıştır. Kalite kavramı yine bu dönemlerde etkin bir pazarlama silahı haline dönüşmüş ve üst yönetimler, insanların dünyanın dört bir yanında yüksek kaliteli ürünlere rağbet edeceğini fark etmiştir.

Bütün tarihi gelişimi anlattıktan sonra kalite anlayışını birkaç cümle ile ifade edecek olur isek;bir ürünün veya bir hizmetin kalitesi onun, müşterisinin beklentilerine ve ihtiyaçlarına cevap verebilme yeteneği olarak ifade edebiliriz.

Yani kalite kavramı sürekli değişen bir seyir izlemiş ve dar anlamındaki kalite yumağından, kalite kontrolüne, toplam kalite kontrolüne, kalite güvencesine, ve son olarak toplam kalite yönetimine çıkan bir periyot izlemiştir.

3)Kalite Kontrolü

Kontrol, kelimesinin kökeni Latince'deki “cantva” kökünden gelmektedir. Bu durumda kalite kontrol, süreç içindeki kalite etkinliğini azaltacak program ve tedbirleri alarak kaliteye hakim olmak anlamından kullanılabilir.

Farklı bir anlam olarak kalite kontrol; arzulanan bir amaca erişilip erişilmediğini araştırmaktır veya sorgulamaktır. Kontrol aslen bir karşılaştırmadır. Verilen nokta ile planlanan durum arasındaki farkın test edilip ortadan kaldırılması gerektiğini beyan eder.

2.Dünya savaşından sonra önem kazanan bu uygulama alanı giderek yaygınlaşan bir kavram olmuştur. Kontrol genel manada hedefe varmak için yapılan faaliyetlerin planlanması, meydana gelebilecek değişimlerin tespit edilmesi ve sonuçta yanlışlıkların düzeltilmesi işidir. Kalite kontrolünün amacı müşteri istekleri doğrultusunda, büyük miktarlarda tek tip üretimi ekonomik standartlara bağlamaktır. Ayrıca kalite isteklerini sağlamak için kullanılan uygulama faaliyetleridir.

Bu ifadelerden anlaşılacağı üzere kalite kontrolü kaliteyi denetleme fonksiyonu gördüğü gibi, kalitenin korunması ve geliştirilmesinde de etkin konumdadır. Bilindiği üzere, kalite imalat öncesi ve sonrası faaliyetlerden de etkilendiği için hem satış, hem de satış sonrası kalitenin kontrol edilmesi kaçınılmaz bir durumdur.

Sonuçta kalite kontrolümden beklenen faydalar; kalitesiz ürüne engel olmak, çabuk ve etkili bir muayeneyi en az masrafla güvence altına almak, ürün işlevlerindeki aşırı değişmelerin sebeplerini tespit edip bütünü zedelenmeden hatalı parçalarının azalmasını sağlamak, müşteri şikayetlerini azaltmak ve son olarak belki de en önemlisi bu olsa gerek üretim maliyetlerinde azalma sağlamaktır.

4)Kalite Güvencesi

Bir organizasyonda, belirli standartlarla tespit edilen kaliteyi, geliştirme, koruma, iyileştirme, müşterinin beğenisini kazanma ve en ekonomik düzeyde bir üretim sağlamayı amaçlayan planlı ve sistematik çabaların bütünü olarak tanımlanan kalite güvencesinin üzerinde durduğu asıl olan ürünün prosedüre ve şart nağmelere uygunluğudur.

Esas itibariyle bu yöntem bir denetim süreci olup, sık sık istatistiksel süreç kontrol teknikleri kullanarak belirlenmiş prosedürleri uygulayıp kaliteyi sağlamayı amaç edinir. Bu durumda; kalite kontrol ile kalite güvencesi arasındaki fark birincisinin ürün, ikincisinin ise ürünü meydana getiren süreç çapında bir yaklaşım olmasıdır.

Ayrıca kalite güvencesi, kalite kontrolünün özünü oluşturan bir kavram olup, bir üründe kalitenin müşterinin güvenle satın alabileceği ve uzunca bir süre gören ve tatminle kullanılabileceği şekilde sağlanması demektir. Kalite güvencesi üreticiyle tüketici arasında yapılan sözleşmedir.

Kalite güvencesi 3 kapsamlı bir gelişme seyreder. Bunlardan birincisi muayeneye yönelik kalite güvencesidir. İkinci aşama ise süreç kontrolüne yöneliktir. Muayeneye karşı aşama tam bir başarı sağladı. Bu aşamadan �kalite her sürecin içinde yer almalıdır ilkesi benimsendi ve uygulandı.

Üçüncü aşama ise, yeni ürün geliştirmeye önem veren kalite güvencesi anlayışı benimsendi. Bu aşamada yeni ürünlerin planlanmasından satış sonrası hizmetlere değin incelemeler bu aşamada yapıldı.

5)Toplam Kalite Kontrol

Bu kavrama üretim sisteminde kalite hedeflerine ulaşmak için, tüm grupların faaliyetlerinin en ekonomik bir düzeyde ve müşteri ihtiyaçlarının tamamen tahmin edilmesine yönelik olarak sistematik bir şekilde bütünleştirilmesini ifade eder. Toplam Kalite Kontrol; üretim hattı personeli vasıtasıyla bütün örgüt iş görenleri için ve işçi temsilcileri için pozitif bir kalite motivasyonunun temelini sağlar. Kalite kontrol, kalite güvencesi mantığını sadece üretimde değil, örgütün her alanında geliştirmeyi hedefler, işe yaramaz süreçleri eritmeyi hedef alır.

Etkin insan ilişkileri kalite kontrol için vazgeçilmez bir temeldir. Çünkü yapılan analizler, ürün kalitesini etkileyen önemli faaliyetler yapan insanın elleri arasındadır. Bu faaliyetin temel yanı bireyleri ürün kalitesiyle ilişkilendirme yönüdür.

Toplam kalite kontrol görüşünün altında yatan temel mantık farkı, kontrolün, önce müşterinin kalite ihtiyaçlarının tespit edilip sonra yalnızca ürünün tatmin edilmiş olan müşteriyi etkisi altına aldığında başlaması hususudur.

Toplam kalite kontrolünün önemli olan bir başka yanını da ifade etmeden geçemeyeceğim. Malum kaliteyle ilgili sorumluluğun önemli kısımlarını bir şirketin personel faaliyetlerinden alıp imalat hattına kaydırmasıdır. Yani yüksek ürün kalitesi, sadece ön üretim tasarımı ya da üretim sonrası kontrolün işi değil, imalat sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır.

Toplam Kalite Yönetimine Derin

Toplam kalite yönetimini diğer yönetim dallarının birçok objesini içerisinde barındıran bir yönetim modelidir. Toplam kalite yönetimi insan ilişkilerini ve yapısal analizin seçici bir takım yönlerini içermektedir.

T.K.Y özünde bilimsel yönetimin kriterleri mevcuttur. T.K.Y bilimsel yönetimin; israfı azaltmak,gereksiz hareketleri azaltmak ve zaman kaybını azaltmak için zaman ve hareket incelemesi ve geliştirilmiş muhasebe metodlarından yararlanmaktadır.

T.K.Y.'nin geliştirilmiş süreç yönetimi, insan ilişkileri teknikleri ve yapısal re-organizasyonu bünyesinde barındıran yapısı bu yönetimi güçlü kılmaktadır. Ayrıca T.K.Y,teknik olarak elektrik, fakat ideolojik olarak klasik insan ilişkileri yaklaşımını izlemektedir.Toplam müşteri tatmini kavramı yöneticilere yönlendiren kimliğini yükleyerek çalışanları da alt tabakadan yükselterek şirketin misyonunun oluşmasını sağlamaktadır.

Toplam Kalite Yönetiminin Amaçları

T.K.Y'nin amacı, herkesin katılımının sağlanması suretiyle kalitenin devamlı iyileştirilmesi ve toplam maliyetlerin azaltılmasıdır.

Toplam Kalite Yönetimini zorunlu hale getiren Pazar şartları ve gelişmeler oldukça çeşitlidir. Gelişen teknoloji beraberinde yeni imkanlar ve zorluklar getirmektedir. İşte bu teknoloji ile gelişmelere işletme içerisinde uygulayacak teknik donanıma sahip takım oluşturup, gerekli isteklere cevap verebilecek hale getirmek suretiyle istenilen konuma erişilebilir. Ayrıca kaynakların sınırlı olduğu bir durumda T.K.Y, bu kaynakları optimum kullandırarak etkin ve güvenilir üretim imkanı verir.

T.K.Y en önemli tarafı da kalite değerlerini sistem yapısının içine yerleştirmesidir. Kalitenin sistemin iç yapıya yerleştirilmesiyle müşterilerin tatmini ve sürekli gelişme artırılarak başarı sağlanır.

T.K.Y'de hem süreç hem de beşeri unsurların temel misyonu, değişimi yönetebilmek ve kaliteye ulaşmaktır.T.K.Y,müşteri beklentilerini her şeyin üstünde tutan ve müşteri tarafından tarif edilen kaliteyi tüm faaliyetlerin yürütülmesi sırasında ürün ve hizmet bünyesinde oluşturulan bir yönetim şeklidir.�

T.K.Y, uzun vadede,müşterinin tatmin olması, başarmayı, kendi personeli ve toplum için avantajlar elde gaye edinen, kalite üzerine yoğunlaşan ve tüm personelin katılımına dayanan bir yönetim modelidir.

T.K.Y'nin amaçlarına bakacak olur isek;

1)Verimlik ve Etkinlik

Verimlilik; üretkenlik, çabaların boşa kazanmaması, ve israftan kaçınmak için bazı noktalara başvurmaktır. Verimlilikte ölçü, çıktıyı elde etmek için en az girdi kullanabilmektir. Etkinlik ise; yapılması istenilenlerin kesin olarak saptanması ve mevcut bütün kaynakların bunun için kullanılması demektir. Etkinlikte ilk aşama, kaynak maliyeti ne olursa olsun amacın tam olarak gerçekleştirilmesidir. İkinci amaca ulaşma sürecinin ne kadar etkili olduğudur. Etkinlikte ölçü, çıktıyı elde etme sürecinin nasıl daha etkili kullanılabileceğidir.

T.K.Y, verimliliği artırmak için birçok beyanlar ve metodlar ileri sürmektedir. Kalite ekipleri, ve faaliyet sürecini yöneltme, ile takım çalışması, hiyerarşik kademeler arasındaki bariyerlerin yıkılması öngörüleri toplam kalitenin verimlilik ve etkinlik arayışlarının örnekleridir.

T.K.Y bir başka amacıda bu iki kavram arasındaki ilişkiyi tek noktada birleşmektir. Rokabilite başarıya ulaşma ve örgütsel değişimleri gerçekleştirmek için uygulanan programlar arasında bu mantık yatmaktadır.

2)Yeniden yapılanma ve örgütsel değişimi

Değişim bireyin, toplumun ve muhakkaktır ki işletmelerin elinde olmayan nedenlerle meydana getirmesi zorunluluk olmuş bir olgudur.

Örgüt bazında meydana gelen bir çok değişim ise dış merkezden baskılara karşı tepkidir. T.K.Y'nde örgüt geliştirme becerileri gibi, değişim hakkında nasıl düşünülmesi gerektiği ve örgütün bir bütün olarak nasıl tanıyıp, sorunlarını teşhis edip gelişme sağlanacağını öğretip bunu yönetsel fonksiyonların uygulanması tavsiye edilmektedir.

T.K.Y'ni dikkatle incelersek planlı değişim şeklinde yürütülmekte olduğunu görmekteyiz. Çünkü T.K.Y;değişimi gerçekleştirmek için grup süreçleri kullanarak örgütün bütün kültürü üzerinde odaklaşan bir müdahale stratejisi olarak teknolojiye daha iyi uyum gösterilmesini amaçlar.

3)Etkin Stratejik Yönetim

Stratejik yönetim örgüt çevresini gösteren teknolojiyi ve çevresel faktörleri stratejik bir şekilde ele alıp analiz ederek bu faktörlere ilişkin geliştirme planını göstermeye çalışır.

Stratejik yönetimde çevre analizi büyük öneme sahiptir ve çevre analizi, planlama fonksiyonun ayrılmaz bir parçası olarak gerekli bilgilerin toplanması, yorumlanması ve sonuçlara karar verme süreci içerisinde kullanılması sürecini içerir. Çevre analizi; gelecekte yapılacak olan yatırımlar konusunda ya da planlar içinde gerekli stratejilerin belirlenmesine imkân tanır.

T.K.Y , rekabeti bir ayarda tutmak için büyük oranda çevresel değişkinlere ve rakiplere ilişkin verilerin sistematik bir şekilde derlenip örgütsel verimliliğe dönüştürülmesi sürecini içerir.

İşletmeler değişen çevre koşullarıyla beraber işletmeyi tehdit eden durumlar karşısından gerekli tedbirlerin alınması ve yeniliklerin yapılması fırsat olarak algılanmalıdır. Bu durumda T.K.Y aynı zamanda örgütsel değişimi gerçekleştirme başarısıdır.

4)Kalite Geliştirme ve Müşteri Memnuniyeti

Bu kavram öncelikle müşteri kazanmak ile başlar ve onların zevkini korumakla mümkün hale gelir. Müşteri hem pazarın hem de şirketin varoluş sebebidir.

T.K.Y bize müşteriyi tanımlamak onların ihtiyaçlarının ne olduğunu teşhis etmek, bu ihtiyaçları karşılamak için ne yapılacağını tespit etmek ve sürekli gelişmeyi sağlamak ürün hakkında bazı iyileştirmeler yapmamız gerektiğini önermektedir.

T.K.Y'nin önemli bir amacı da kalitenin geliştirilmesidir. Ancak kalite geliştirilirken aynı zamanda maliyet de düşünülmeye çalışılır. Bir anlamda hem verimlilik hem de etkinlik tek kalemde sağlanmış olur. Kalite geliştirmenin beyni bilimsel yöntemdir. Her ikisi de süreç geliştirme gibi bir ortak değere sahiptir.

5)Pazar Payı Kârlılık ve Rekabet Geliştirme

İleri teknolojinin, artan hizmetin, arzın talepten, fazla almasının ve bu üç unsurun ortaya koyduğu globalleşmenin beraberinde getirdiği ezici rekabet ticari kuruluşları zor şartlarla karşı karşıya getirdi. Özetle ifade edilirse, rakiplere kıyasla, kalite maliyet ve hız üstünlüğü rekabetle üstünlük anlamına gelir. Maliyetten ya da hızda hareketle diğer iki faktörü geliştirmek imkansızdır, fakat kaliteden hareketle diğer iki faktörü iyileştirmek mümkündür.

Kalite doğru şekilde geliştirildiğinde hataları önler, düzeltici faaliyetlere gerek kalmaz, net üretimi artırır, gecikmeleri ortadan kaldırır, aşırı stokları da önler. Kısaca maliyetleri düşürdüğü gibi hız avantajı da getirir.

Ürün ve hizmet kalitesinin geliştirilmesi, muhakkak olarak asgari düzeyde performans seviyesi ve rekabetin geliştirilmesini gerektirir.

T.K.Y yeni yatırımlar gerektirir. Bunun müşteriye ulaşıp pazara inmesi ve müşteriler tarafından takdir edilmesi ve yapılan yatırımın geri dönmesi; Pazar payı ve kârlılık anlamına gelir. Zaten T.K.Y'nin amacı müşteri zevk ve tatminini sağlayarak müşteri sadakatini oluşturmak ve belli bir müşteri kitlesini kendine bağlayarak belli oranda Pazar payını etki alanı içine alabilmektedir. T.K.Y yaklaşımının, Pazar payı ve kârlılık arasında kurduğu ilişki sürekli olarak varlığını korur ve aralarında döngü sağlayan bir ilişki oldu.